Cultuur-sensitief werken vertrekt vanuit het besef dat ieder mens zijn ervaringen, klachten en hulpvragen betekenis geeft binnen een cultureel, religieus, sociaal en talig referentiekader. Wat “gezond”, “normaal”, “passend” of “schaamtevol” is, ligt niet universeel vast maar wordt mede bepaald door de leefwereld waarin iemand opgroeide en leeft. De kennisbasis ligt in de transculturele psychologie, de medische antropologie en de interculturele communicatie.

Een veelgemaakte denkfout is cultuur-sensitiviteit gelijkstellen aan het beheersen van een lijst feiten over “groepen”: deze gewoonte hoort bij die gemeenschap, dat gebruik bij gene. Die benadering verzandt al snel in stereotypering. De meer ontwikkelde opvatting verschuift van culturele competentie (kennis van de ander) naar culturele nederigheid: een houding van blijvende zelfreflectie, het erkennen van het eigen referentiekader en de eigen machtspositie, en de bereidheid om de cliënt als expert van zijn eigen leefwereld te zien. De professional onderzoekt samen met de cliënt welke betekenissen, verwachtingen en verklaringsmodellen meespelen, in plaats van die op voorhand in te vullen.

Cultuur-sensitiviteit raakt bovendien aan structurele vraagstukken: toegankelijkheid van voorzieningen, taalbarrières, ervaren discriminatie, en het wantrouwen dat kan voortkomen uit eerdere negatieve ervaringen met instituties. Het is daarmee niet alleen een interpersoonlijke maar ook een organisatorische en maatschappelijke opgave.